Exclusive १,४२० गावांची पैसेवारी ५० पैशांखाली; बुलढाण्यात सरासरी ४३ पैसेवारी! राज्याच्या कोरड्या दुष्काळानंतर आता शेतकऱ्यांच्या नजरा मदतीकडे!

५० पैशांपेक्षा कमी पैसेवारी; जिल्ह्याची सरासरी ४३ पैसे

प्रशासनाने जाहीर केलेल्या नजर अंदाज पिकेवारीनुसार बुलढाणा जिल्ह्यातील १ हजार ४२० गावांमध्ये ५० पैशांपेक्षा कमी पैसेवारी नोंदविण्यात आली आहे. जिल्ह्याची सरासरी पैसेवारी ४३ पैसे आहे.तालुकानिहाय गावांची संख्या पाहता बुलढाणा ९८, चिखली १४४, देऊळगाव राजा ६४, मेहकर १६१, लोणार ९१, सिंदखेड राजा ११४, मलकापूर ७३, मोताळा १२०, नांदुरा ११२, खामगाव १४६, शेगाव ७३, जळगाव जामोद ११९ आणि संग्रामपूर १०५ गावांचा समावेश आहे.सरासरी पैसेवारीत जळगाव जामोद तालुका ४८ पैशांसह सर्वाधिक, तर बुलढाणा तालुका ३१ पैशांसह सर्वात कमी आहे.

चिखलीची सरासरी ३८, देऊळगाव राजा व सिंदखेड राजा ४३, मेहकर ४५, लोणार ४६, मलकापूर ४६, मोताळा ४६, नांदुरा ४३, खामगाव ४२, शेगाव ४६ आणि संग्रामपूर ४६ पैसेवारी नोंदविण्यात आली आहे.

राज्य सरकारने दुष्काळ जाहीर केला; बुलढाण्याचे सर्व १३ तालुके यादीत

खरीप २०२६ मधील पर्जन्यमानातील तूट, पिकांची स्थिती आणि उपलब्ध पाणी परिस्थितीचा विचार करून कृषी आयुक्तांच्या अहवालाच्या आधारे राज्यातील २६५ तालुक्यांमध्ये ट्रिगर-१ लागू झाल्याचे शासनाने स्पष्ट केले आहे. त्यानुसार दुष्काळ व्यवस्थापन संहिता २०१६ अंतर्गत संबंधित भागात दुष्काळी उपाययोजना लागू करण्यात आल्या आहेत.
बुलढाणा जिल्ह्यात जळगाव जामोद, संग्रामपूर, चिखली, देऊळगाव राजा, मेहकर, बुलढाणा, सिंदखेड राजा, लोणार, खामगाव, शेगाव, मलकापूर, मोताळा आणि नांदुरा या सर्व १३ तालुक्यांचा समावेश आहे.

दुष्काळ जाहीर झाल्याने शेतकऱ्यांना लगेच हेक्टरी ठराविक रक्कम मिळणार, असा अर्थ या शासन निर्णयाचा होत नाही. शासन निर्णयात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे की, दुष्काळग्रस्त २६५ तालुक्यांतील शेतकऱ्यांच्या शेतपिकांच्या नुकसानीबाबतची मदत विहित कार्यपद्धती पूर्ण करून स्वतंत्र शासन निर्णयाद्वारे जाहीर केली जाणार आहे.

त्यासाठी संबंधित जिल्हाधिकाऱ्यांना पंचनाम्याची कार्यवाही सुरू करण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत. सर्वेक्षण केलेल्या क्षेत्रातील पिकांची स्थिती दर्शविणारी छायाचित्रे आणि जीपीएस समन्वयांक संकलित करून पीक परिस्थितीचा अहवाल तयार केला जाणार आहे.

त्यामुळे आता पुढे काय होणार?

बुलढाण्यातील शेतकऱ्यांसाठी पुढील टप्पा महत्त्वाचा आहे. नजर अंदाज पिकेवारीत सर्व १,४२० गावांची पैसेवारी ५० पैशांखाली आली आहे आणि जिल्ह्यातील सर्व १३ तालुके ट्रिगर-१मध्ये आले आहेत. त्यामुळे दुष्काळी सवलतींची अंमलबजावणी, पीक नुकसानीचे पंचनामे आणि त्यानंतर नुकसानभरपाईसाठी शासनाचा स्वतंत्र निर्णय या तीन बाबींवर आता लक्ष केंद्रित होणार आहे.
अर्थात, दुष्काळ जाहीर होणे हा मदतीच्या प्रक्रियेतील महत्त्वाचा टप्पा असला, तरी प्रत्यक्ष पीक नुकसानभरपाई शेतकऱ्यांच्या खात्यावर येण्यासाठी पंचनामे, पीक नुकसानीचे तांत्रिक मूल्यांकन आणि स्वतंत्र शासन निर्णय आवश्यक आहे. त्यामुळे बुलढाण्यातील शेतकऱ्यांचे आता पंचनामे कधी सुरू होतात आणि त्यानंतर शासन किती आर्थिक मदत जाहीर करते, याकडे लक्ष लागले आहे.