EXCLUSIVE! विजयाचा १६,१४३ मतांचा कोटा गाठलाच नाही तर काय होणार? १८ फेऱ्यांत १८ उमेदवार बाद, मैदानात फक्त ८ जण; सरनाईकांकडे ८,७९६ मते, निकालाचा पेच कसा सुटणार? जाणून घ्या संपूर्ण प्रक्रिया...

या प्रश्नाचे उत्तर शिक्षक मतदारसंघाच्या पसंतीक्रम पद्धतीतील मतमोजणीच्या नियमांमध्ये आहे. या निवडणुकीत केवळ पहिल्या पसंतीची मते मोजून निकाल लावला जात नाही. कमी मते मिळवणाऱ्या उमेदवारांना बाद केल्यानंतर त्यांच्या मतपत्रिकांवरील पुढील वैध पसंतींचा विचार केला जातो. ही प्रक्रिया निकाल निश्चित होईपर्यंत सुरू राहते.

सरनाईकांना कोटा गाठण्यासाठी आणखी ७,३४७ मतांची गरज!

सध्याच्या आकडेवारीनुसार किरण सरनाईक यांच्या खात्यात ८ हजार ७९६ मते आहेत. विजयाचा कोटा १६ हजार १४३ असल्याने त्यांना कोट्यापर्यंत पोहोचण्यासाठी आणखी ७ हजार ३४७ मतांची आवश्यकता आहे.मात्र, बाद झालेल्या उमेदवारांच्या मतपत्रिकांवर सरनाईक यांना पुढील पसंती किती मतदारांनी दिली आहे, हे महत्त्वाचे ठरणार आहे. प्रत्येक बाद उमेदवाराची मतपत्रिका तपासताना त्यावरील पुढील वैध पसंतीनुसार मते हस्तांतरित केली जातात. त्यामुळे सरनाईक यांची मतसंख्या वाढू शकते; पण त्यांना किती मते मिळतील, हे प्रत्यक्ष मतमोजणीशिवाय सांगता येणार नाही.

कोटा पूर्ण झाला नाही तर निवडणूक रद्द होणार का?

नाही! केवळ विजयाचा कोटा पूर्ण झाला नाही म्हणून निवडणूक रद्द होत नाही किंवा पुन्हा मतदान घेतले जात नाही.
पसंतीक्रम पद्धतीमध्ये कोणत्याही उमेदवाराने आवश्यक कोटा पूर्ण केला नाही, तर सर्वांत कमी मते असलेल्या उमेदवाराला बाद केले जाते. त्याच्या मतपत्रिकांवरील पुढील वैध पसंतीची मते उर्वरित उमेदवारांकडे वर्ग केली जातात. त्यानंतर पुन्हा मतमोजणी करून कोटा तपासला जातो.

ही प्रक्रिया एकामागून एक फेऱ्यांमध्ये सुरू राहते. प्रत्येक फेरीत एखाद्या उमेदवाराला बाद केले जाऊ शकते आणि त्याच्या मतपत्रिकांवरील पुढील पसंतींचा विचार केला जातो. त्यामुळे पहिल्या पसंतीत आघाडीवर असलेला उमेदवारच शेवटी विजयी होईल, असे निश्चितपणे सांगता येत नाही.

अखेर एकच उमेदवार उरला तर काय?

हा या संपूर्ण मतमोजणीतील सर्वांत महत्त्वाचा मुद्दा आहे. बाद फेऱ्या आणि मतांचे हस्तांतरण सुरू असताना उमेदवारांची संख्या कमी होत जाते. एखाद्या उमेदवाराने आवश्यक कोटा पूर्ण केला, तर त्याला विजयी घोषित केले जाते.मात्र, सर्व पसंतींची मोजणी आणि लागू असलेली हस्तांतरण प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतरही कोणी कोटा गाठला नाही, तर अंतिम निकाल लागू असलेल्या निवडणूक नियमांनुसार निश्चित केला जातो. एकच उमेदवार शिल्लक राहिल्यास त्याला विजयी घोषित करण्याची तरतूद लागू होऊ शकते. त्यामुळे विजयासाठी प्रत्येक परिस्थितीत १६ हजार १४३ मते मिळालीच पाहिजेत, असा सरसकट निष्कर्ष काढता येत नाही.

१८ उमेदवार बाद; आता आठ उमेदवारांचे गणित महत्त्वाचे

सुरुवातीला २६ उमेदवार निवडणुकीच्या रिंगणात होते. आतापर्यंत १८ उमेदवार बाद झाल्याने आठ उमेदवार शिल्लक आहेत. आता उर्वरित उमेदवारांच्या मतपत्रिकांवरील पसंतीक्रम आणि मतांचे हस्तांतरण यामुळे निकालाचे गणित बदलू शकते.
किरण सरनाईक यांच्याकडे सध्या ८ हजार ७९६ मते आहेत; परंतु विजयासाठी आवश्यक कोटा अद्याप पूर्ण झालेला नाही. त्यामुळे पुढील फेऱ्यांमध्ये त्यांना किती मते मिळतात, अन्य उमेदवारांची मतसंख्या कशी बदलते आणि अंतिम टप्प्यात कोण शिल्लक राहतो, हे निर्णायक ठरणार आहे.
थोडक्यात सांगायचे तर, विजयाचा कोटा पूर्ण न झाल्याने मतमोजणी थांबत नाही. पसंतीक्रमानुसार बाद फेऱ्या आणि मतांचे हस्तांतरण सुरू राहते. कोणी कोटा पूर्ण केला तर तो विजयी ठरतो; अन्यथा अंतिम परिस्थितीचा निर्णय लागू असलेल्या निवडणूक नियमांनुसार घेतला जातो. त्यामुळे अमरावती शिक्षक मतदारसंघाचा निकाल केवळ आघाडीच्या आकड्यावर नव्हे, तर मतमोजणीच्या अंतिम प्रक्रियेवर अवलंबून असेल.